Ποιος φροντίζει τον πρωτογενή τομέα;
Υπάρχει μια εικόνα που επαναλαμβάνεται κάθε φορά που μιλάμε για τον πρωτογενή τομέα: χωράφια, ζώα, παραγωγή, αριθμοί, επιδοτήσεις. Είναι μια εικόνα που δείχνει την επιφάνεια. Δεν δείχνει όμως ποιος κρατά αυτή τη συνθήκη όρθια καθημερινά, μέσα στην αβεβαιότητα, την κόπωση και τις συνεχείς αλλαγές.
Αν ακούσεις προσεκτικά μια γυναίκα που ζει και εργάζεται σε αυτό το πλαίσιο, όπως η Βάγια Καρίνου, αρχίζεις να βλέπεις κάτι άλλο. Βλέπεις ότι ο πρωτογενής τομέας δεν είναι μόνο οικονομία. Είναι σχέση. Είναι φροντίδα. Είναι οργάνωση της καθημερινότητας. Είναι το να μπορείς να σκέφτεσαι πολλά πράγματα ταυτόχρονα, να συντονίζεις, να στηρίζεις, να επιμένεις — χωρίς αυτό να αναγνωρίζεται απαραίτητα ως «ηγεσία».
Και όμως, είναι.
Η γυναικεία παρουσία στη γεωργία και την κτηνοτροφία δεν είναι βοηθητική. Δεν είναι συμπληρωματική. Είναι δομική. Η γυναίκα δεν «βοηθάει» στο χωράφι. Δουλεύει. Δεν «στηρίζει» απλώς το σπίτι. Το οργανώνει, το κρατά, το επαναφέρει όταν διαλύεται. Δεν είναι πίσω από τον άντρα. Είναι δίπλα του, πολλές φορές και μπροστά, απλώς χωρίς τον τίτλο.
Κι εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία: η αορατότητα.
Γιατί όταν κάτι δεν αναγνωρίζεται, δεν μετριέται. Και όταν δεν μετριέται, δεν υποστηρίζεται. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου οι γυναίκες στον πρωτογενή τομέα είναι παντού παρούσες και ταυτόχρονα σχεδόν πουθενά καταγεγραμμένες ως κεντρικές.
Την ίδια στιγμή, ο πρωτογενής τομέας στη Λέσβο —και όχι μόνο— δοκιμάζεται. Η πρόσφατη κρίση με τον αφθώδη πυρετό δεν ήταν απλώς ένα «αγροτικό πρόβλημα». Ήταν μια κατάσταση που άγγιξε την οικονομία, την ψυχολογία, την καθημερινότητα ολόκληρων κοινοτήτων. Όταν σταματά η παραγωγή, δεν σταματά μόνο ένα εισόδημα. Διακόπτεται μια αλυσίδα ζωής: σχέσεις, ρυθμοί, τρόποι ύπαρξης.
Σε τέτοιες στιγμές φαίνεται καθαρά κάτι που συνήθως μένει στο περιθώριο: ποιος αντέχει και με ποιους όρους.
Οι γυναίκες στον πρωτογενή τομέα δεν αντέχουν επειδή «είναι δυνατές» — αυτή είναι μια εύκολη και συχνά άδικη φράση. Αντέχουν γιατί έχουν μάθει να λειτουργούν μέσα σε πολλαπλά επίπεδα ταυτόχρονα. Να φροντίζουν, να προσαρμόζονται, να επιμένουν, να διαπραγματεύονται με ένα σύστημα που συχνά δεν είναι φτιαγμένο για εκείνες.
Και κάπου εδώ ανοίγει ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα:
τι σημαίνει τελικά «ενδυνάμωση» σε αυτό το πλαίσιο;
Δεν είναι μόνο το να βγει μια γυναίκα μπροστά — αν και αυτό είναι σημαντικό. Είναι το να αναγνωριστεί ότι ήδη βρίσκεται μέσα, ότι ήδη κρατά δομές, ότι ήδη παίρνει αποφάσεις. Είναι το να αποκτήσει χώρο, φωνή και πρόσβαση χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει ξανά και ξανά ότι αξίζει να βρίσκεται εκεί.
Με αφορμή όλα αυτά, τη Δευτέρα 4 Μαΐου στις 21:00, στην κοινότητα «Κάτι για μας», ανοίγουμε αυτή τη συζήτηση μαζί με τη Βάγια Καρίνου και τη Φανή Ιντιρτζή.
Όχι για να δώσουμε έτοιμες απαντήσεις.
Αλλά για να καταλάβουμε καλύτερα το πλαίσιο.
Τι σημαίνει σήμερα να δουλεύεις στη γη;
Πώς βιώνεται η κρίση από μέσα;
Ποια είναι η θέση των γυναικών — και ποια θα μπορούσε να είναι;
Αν κάτι αξίζει να κρατήσουμε, είναι ότι ο πρωτογενής τομέας δεν αφορά μόνο την παραγωγή.
Αφορά τη ζωή.
Και αυτή, δεν είναι ποτέ ουδέτερη.
Κάνε εγγραφή εδώ για δωρεάν παρακολούθηση:https://forms.gle/EBzs7mGLkRwTwsHg9
Αν θες να δεις όλες μας τις συζητήσεις, μπορείς να κάνεις εγγραφή στην κοινότητα:
Καλώς ήρθες στην κοινότητα «Κάτι για μας» – έναν χώρο για γυναίκες και θηλυκότητες που στηρίζουμε, ενδυναμώνουμε και εμπνέουμε η μία την άλλη. Καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, ανεξάρτητα από την υπηρεσία ενδυνάμωσης που θα διαλέξεις, δημιουργούμε έναν κοινό τόπο αυτογνωσίας, αποδοχής και ενδυνάμωσης. Σε αυτό το ταξίδι, κάθε φορά, μία προσκεκλημένη ομιλήτρια, μοιράζεται μαζί μας τις προκλήσεις και τις αποφάσεις που την πήγαν μπροστά, ανοίγοντας το δικό της προσωπικό κεφάλαιο δύναμης και εξέλιξη
